Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) önemli değişiklikler yapılıyor. Şimdiye kadar uygulanan vergi indirimi sisteminin yerine devlet katkısı geliyor. Sisteme koyulan paranın yüzde 25′i oranında devlet katkı sağlayacak.
Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bakanlar Kurulu ve Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nda ele alınan tasarruf teşvik paketini açıkladı.
Babacan, konuşmanın başında finansman enstrümanların çeşitlendirilmesi ve finansmanın vadesinin uzatılması önemli hedefler arasında yer aldığını söyledi.
Babacan BES ile ilgili de önemli açıklamalarda bulundu. Bireysel Emeklilik Sistemi’nde yeni bir sisteme geçildiğini aktaran Babacan, sistemde artık devlet katkı payı esasını getirdiklerini ifade etti.
Şu ana kadar BES’ teki temel teşvik unsurunun, vergilerdeki indirim şeklinde olduğunu belirten Babacan, şunları kaydetti:
“BES’ katılan vatandaşlarımız, ödeyecekleri vergiden belirli bir oranda indirim hakkı elde ediyorlardı ve böylece net maaşlarında bir artış oluyor gibi yansıyordu. Fakat baktık ki BES’ teki insanların sadece yüzde 35′i bu sistemden yararlanıyor. Yüzde 65′i hiç bir şekilde yararlanamıyor. Bu yeni oluşturduğumuz devlet katkı payı sistemiyle artık BES’ giren herkes vergi mükellefi olsun, olmasın herkes istifade edecek.”
Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) yönelik destekleri içeren paket Başbakanlık’a gönderildi. Sisteme yönelik teşviklerin temelinde nakit desteği yer alıyor. Bireysel emeklilik sistemine dahil olan kişi, devletin yüzde 20′lik vergi teşvikini doğrudan nakit olarak alabilecek. BES’e üye olduğunda ne kadarlık vergi teşviki aldığını anında hesabında görebilecek. Sistemi geliştirmeye yönelik ikinci adım ise hem işveren hem de devlet eliyle prim ödemelerinin desteklenmesi. İşveren, çalıştırdığı işçinin bireysel emeklilikten faydalanabilmesi için priminin bir kısmını karşılayacak. İşverene de devletin, bunun karşılığında vergisel destekte bulunması gündemde. Tasarrufların değerlendirilmesi ve özel emeklilik imkânının sağlanması amacıyla uygulanan BES’ten faydalananların sayısı 2,5 milyonu aşarken, sistemin büyüklüğü de 15 milyar lirayı buldu.
Zaman
Bireysel emeklilik sistemine yönelik düzenlemede sona geliniyor. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni sistemde şirketlerin katılımına vurgu yaptı. Sektörün beklentisi, katılımcının ödediği tutara şirketin de ek ödeme yapması.
Cari açıktaki yükselişin önüne geçmek için tasarruf oranlarını artırmayı planlayan hükümet, bireysel emeklilik sistemini daha da büyütmeyi planlıyor. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in, “1 TL ben yatırıyorum, şirketim de buna katkı yapmak ister mi?” konusuna eğildiklerini söylemesi, bu alanda bir düzenleme yapılacağının sinyalini verdi. Bireysel emeklilik sisteminin gelişimi için işveren katkılı planların zorunlu olabileceği üzerinde durulduğu öğrenildi.
Şu anda çalışanların motivasyonu için bazı şirketler bunu gönüllü olarak uyguluyor. Fon büyüklüğü 15.7 milyar TL’ye, katılımcı sayısı ise 2.7 milyona ulaşan bireysel emeklilik sisteminde ‘işveren katkılı’ poliçelerin oranı yüzde 4 seviyelerinde.
Avantaj iki kat artabilir
Türkiye’de de öncelikle bazı mesleklere ‘zorunlu bireysel emeklilik’ planı getirilebileceği, daha sonra bunun yaygınlaştırılabileceği ifade ediliyor. Şu anda 15 milyona yakın ücretli ve memur çalışan bulunuyor.
İşverenlerin çalışanları adına sisteme para ödemelerini teşvik için Bakanlar Kurulu, yetkisini kullanarak vergi avantajını iki katına çıkartabilir. Şu anda işverenler, çalışanın brüt ücretinin yüzde 10’unu ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak üzere ödediği parayı gelir vergisi matrahından indirebiliyor. Bu oranın iki katına çıkmasıyla birlikte, bir işveren çalışanı için her ay 200 TL bireysel emeklilik sistemine ödediğinde bunun 40 TL’sini gelir vergisinden düşebilecek.
Cumhuriyet’in kuruluşunun 100’üncü yılında Bireysel Emeklilik Sistemi de 20’nci yılını tamamlayacak. Sistemin 2023 yılında 6 milyon katılımcı, 110 milyar liralık fon büyüklüğü ve 500 bini aşkın bireysel emekli sayısına ulaşması bekleniyor.
Dokuzuncu yılını dolduran Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) katılımcı sayısında gün geçtikçe yükselen bir grafik gözlemleniyor. Gönüllü katılım esasına dayalı bu sistemle, kişiler sosyal güvenlik sisteminin sağladığı emeklilik gelirine ek bir gelir sağlayabiliyor. Emeklilik Gözetim Merkezi’nin açıkladığı verilere göre şirketlerin toplamındaki katılımcı sayısı 2.6 milyonu aşarken, sistemden emekli olan katılımcı sayısı 4 bine ulaşmış durumda. Bu durum, Bireysel Emeklilik Sistemi’ne olan ilginin ve güvenin ne kadar arttığının da göstergesi. Bireysel Emeklilik Sistemi’ndeki toplam katkı payı tutarının da 15 milyar lira olmasıyla birlikte, Türkiye’nin sisteme geç başlamasına rağmen, rakamları memnun edici kılıyor. Ayrıca, Bireysel Emeklilik Sistemi’ne katılım oranı 25-34 yaş aralığında yaklaşık yüzde 40’ları bulurken, bu oran 25 yaş altı olan kişilerde yüzde 6 oranında gerçekleşiyor. Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sistemi’nin kurulduğundan itibaren ilk 10 yılda yaklaşık 30 milyar lira fon yaratması ve bu süre içinde sisteme, yaklaşık 3.5 milyon katılımcının girmesi beklenmekteydi. Bireysel Emeklilik Sistemi’nin 20’nci yılı olan 2023 yılında Bireysel Emeklilik Sistemi’nin GSMH’deki payının ciddi boyutlara gelebileceği tahmin ediliyor. Ülkemizde tüm ekonomik projeksiyonlar Cumhuriyetin 100’üncü yıldönümü olan 2023 yılı hedeflenerek yapılırken, şirketlerin BES’le ilgili 2023 yılı görüşleri aslında çok büyük farklılıklar göstermiyor.
Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın “Tamamen değiştirdik” dediği bireysel emeklilik sisteminde (BES) değişikliğin temelinde vergi avantajının genele yayılması ve sistemden kısmi çıkışa ‘cezasız’ izin verilmesi olduğu öğrenildi. Mevcut uygulamada 10 yıl içinde sistemden çıkışta toplam birikim üzerinden yüzde 15, 56 yaşını doldurmadan 10 yılsonunda çıkması durumunda da yüzde 10 stopaj ödemek zorunda olan tasarruf sahibinin, yeni dönemde mazeret göstererek birikiminin yüzde 30-40 gibi bir kısmını ‘cezasız’ olarak çekebileceği ifade edildi. Bu uygulama ile insanların BES’e girerken daha cesur hareket etmeleri hedefleniyor. Ancak, tasarruf sahibinin ‘kısmi çıkış’ yapabilmesi için parayı sağlık, çocuğunun eğitimi gibi kritik şeyler için harcayacağını ve bu para dışında başka bir imkânının olmadığını ispat etmesi gerekecek.
Vergi Avantajı Genele Yayılacak
Bireysel Emeklilik Sistemi’ne önemli bir hamle yaptıracağı öngörülen bir başka değişiklik ise mevcut uygulamada sadece Gelir Vergisi’ne tabi olanların yararlandığı ve yıllık maksimum asgari ücret tutarında olan vergi iadesi. Bu avantaj yeni dönemde ev hanımı ve esnaf gibi bütün kesimlere verilecek. Ancak vergi iadesi olarak verilen para, tasarruf sahibinin BES hesabında oluşturulacak bir alt hesapta tutulacak. Bu arada biriken parayı emeklilik hakkını almadan kullanabilmek için de belli bir kriter konulacak. Mevcut uygulamada yıllık asgari ücret kadar olan vergi avantajının, tasarrufa teşvik için Bakanlar Kurulu kararıyla 2 katına çıkarılması ve BES’e, hayat sigortası ve sağlık sigortasında verilen teşvik dışında bir teşvik verilmesi de bekleniyor.
İşte Beklenen Değişiklikler
